Protocol toedienen cytostatica via een Ommayareservoir

Datum laatste herziening: 03-04-2009

Doel

Op veilige wijze afnemen van een liquor/toedienen van cytostatica

Uitvoerenden en verantwoordelijkheden

• Hematoloog (i.o.), internist (i.o.), neuroloog (i.o.), verpleegkundig specialist dagcentrum
• Raadpleeg ook algemeen protocol: 'Cytostatica, toediening, aanvragen en administratieve verwerking van een medisch voorschrift'

Hematologische indicaties

Verkrijgen liquormonster
Preventie/behandeling van CNS betrokkenheid bij hematologische maligniteiten

Contra-indicaties

Ernstige stollingsproblemen

Bijwerkingen

Hoofdpijn, misselijkheid, braken, ataxie, wazig zien

Complicaties

Infectie, acute chemische arachnoïditis

Benodigdheden

• Consultformulier neurologie/INDC voor liquoronderzoek, volledig ingevuld
• Bestellijst cytostatica
• Cytostatica (let op: de extensionset met daaraan gekoppelde spuiten zijn aan de buitenkant niet steriel, ook al doet de verpakking anders vermoeden.)

Materiaal

• handschoenen steriel
• chloorhexidine spiritus 0,5%
• gazen steriel*
• spuit, 10 ml*
• vleugelnaald 25G met 30 cm slang en luerlock*
• gatdoek steriel*
• doek steriel
• pleister steriel*
• liquor buizen

Handelwijze

1. Leg van tevoren een steriel gaasje met chloorhexidine spiritus 0,5% op het ommayareservoir. Laat dit 10 minuten liggen.
2. Vul de benodigde formulieren in, voor de op het consultformulier aangevraagde liquorbepalingen.
3. Bepaal hoeveel liquorbuizen gebruikt moeten worden.
4. Controleer de cytostatica a.h.v de bestellijst.
   • Juiste geneesmiddel en of het middel bestemd is voor i.t. toediening
   • Dosering/volume
   • Houdbaarheid/deeltjes
   • Naam en geboortedatum patiënt
   • De spuit met spoelvloeistof dient gevuld te zijn met NaCl 0,9%
   Controleer de identiteit van de patiënt en vraag of er ook klachten zijn (geweest) t.a.v. het ommayareservoir.
5. Bepaal het totaalvolume van de toe te dienen vloeistof (cytostaticavolume + NaCl 0,9% spoelvloeistof = totaal te verwijderen volume). Bij extra liquorafnames ook extra NaCl 0.9% terugspuiten.
6. Pak de benodigdheden met een * uit op de steriele doek.
7. De patiënt neemt een halfzittende houding aan.
8. Controleer het reservoir op tekenen van infectie en palpeer het reservoir om het centrum van het reservoir te lokaliseren.
9. Trek de steriele handschoenen aan. Ontsmet het gebied van het reservoir nogmaals met een steriele gaas met chloorhexidine spiritus 0,5%, in een circulaire beweging, van binnen naar buiten.
10. Prik de vleugelnaald loodrecht in het reservoir, zover dat bodem wordt geraakt. Buig het einde van de slang van de vleugelnaald om, verwijder het dopje van de slang en bevestig de op het steriele veld klaargelegde 10 ml. spuit.
11. Aspireer zeer voorzichtig een hoeveelheid liquor die gelijk is aan het volume van de toe te dienen vloeistoffen (het aspireren dient langzaam plaats te vinden, er mag niet tegen een weerstand worden geaspireerd. Wordt wel een weerstand gevoeld, spuit dan voorzichtig iets liquor terug tot de weerstand is opgeheven).
12. Buig opnieuw de slang van de vleugelnaald om en verwijder de gevulde spuit. Leg de spuit opzij.
13. Bevestig de extensionset aan de slang. Dien de cytostatica langzaam toe, zonder weerstand te voelen. Spoel na met de totale inhoud van de tweede spuit.
14. Verwijder de vleugelnaald uit het reservoir. Deponeer deze direct in een naaldencontainer. Doe een pleister op de aanprikplaats.
15. Controleer of de patiënt klachten heeft. Laat de patiënt 15 minuten plat liggen. Daarna mobiliseren indien de patiënt geen klachten heeft.
16. Verdeel de verkregen liquor over de liquorbuizen. In geval van liquorafname voor een kweek, de eerste ml. verkregen liquor gebruiken. Voor de andere bepalingen juist de liquor die daarna verkregen wordt. Voorzie de buizen van de patiëntgegevens. Voeg de buizen bij de laboratoriumformulieren. Bel een bode voor verzending naar de diverse laboratoria.
17. Pleeg verslaglegging in de medische status.

Literatuur

Henke Yarbro, C. , Hansen Frogge, M., Goodman, M. 2004. Cancer Nursing Principles And Practice. Sudbury, MA: Jones and Bartlett Publishers, Inc.