Late complicaties ten gevolge van therapie Hodgkin of Non-Hodgkin lymfoom

Datum laatste herziening: 16-10-2009

Chemotherapie-gerelateerd

• Secundaire myelodysplasie/AML. Incidentie vanaf circa 1 jaar na stop therapie, met toename tot 4-6 jaar. Na 10 jaar risico vrijwel nihil.
• Infertiliteit en hormonale insufficiëntie. Indien vrouwen na behandeling vroegtijdig in overgang: oestrogeen substitutie (osteoporose), zie Infertiliteit en hormonale insufficiëntie na chemo- en radiotherapie.
• Cardiotoxiciteit. Na alle adriamycine bevattende schema’s is er een toename tot meer dan 20% na 10 jaar aan ernstige decompensatio cordis op basis van cardiomyopathie en/of ritmestoornissen, waarbij het risico toeneemt bij patiënten met een agressief NHL, pre-existente hypertensie, jonger dan 50 jaar, en bij diegenen die een tweedelijns therapie en/of auto-SCT hebben ondergaan. NB ook bij patiënten die 'slechts' 400 mg/m² adriamycine hebben gehad, komt dit voor.

Radiotherapie-gerelateerd

• Carcinomen/sarcomen in tevoren bestraalde gebied; b.v. long-, oesofagus- en mammacarcinomen na mantelveldbestraling en tumoren van de tr. digestivus na buikbestraling. Interval minstens 10 tot 20 jaar.
• Hypothyreoidie na bestraling van de hals.
• Coronair insufficiëntie/myocardinfarct na bestraling van mediastinum, mits >30 Gy gehad.
• Hypertensie na bestraling nieren/abdomen.
• Arteriële afsluiting perifeer van bestraling grote arterie, waaronder met name CVA’s na RT op de hals.
• Hyposplenisme na miltbestraling, dus ook na subtotal nodal bestraling zoals bij Hodgkin is gegeven.

Mogelijk chemotherapie- en radiotherapie-gerelateerd

Non Hodgkin's lymfomen. Interval sterk variërend, meestal > 10 jaar.

Advies met betrekking tot het monitoren van late complicaties, c.q. actieve interventie (afhankelijk van voorafgaande therapie):

• Follow-up schildklierfunctie en hormonale status.
• Bloeddrukcontrole, éénmalige cholesterol/vetspectrumbepaling.
• Controle hartritme en dec. cordis.
• Auscultatie grote vaten in bestraald gebied i.v.m. eventuele souffles.
• Anti-rookbeleid.
• Gedurende de eerste 10 jaar controle van het bloedbeeld (AML/MDS).
• Vanaf 10 jaar na radiotherapie: jaarlijks X-Thorax en mammografie bij vrouwen > 35 jaar, MRI bij vrouwen < 35 jaar (mantelveldbestraling), en cave klachten tr. digestivus (oesofagus na mediastinumbestraling; maag en lager na buikbestraling). Huid thorax/rug (waar bestraald is) bekijken op carcinomen/melanomen.
• Vaccinatie tegen pneumococcen, H. Influenza, meningococcen, extra malaria profylaxe e.d. nodig bij reizen na RT milt. Zie Infectiepreventie/vaccinatie bij splenectomie en hyposplenisme.

Preventieve maatregelen

• Geen overmatige UV-expositie (zonnebaden) op bestraald gebied.
• Voorlichting betreffende zelfcontrole op moedervlekken, mammatumoren.
• Adviezen gericht op risicofactoren hart/vaatziekten, stoppen met roken (longca en hartziekten) en overmatig alcoholgebruik (slokdarmca.).
• Osteoporosepreventie en vroegtijdige menopauze: zie Infertiliteit en hormonale insufficiëntie na chemo- en radiotherapie.

Literatuur

• Henry-Amar, M. et al. Causes of death after therapy for early stage Hodgkin's disease entered on EORTC protocols. Int J Radiat Oncol Biol Phys 1990; 19: 1155-1157.
• Leeuwen, F.E. van, et al. Second cancers following Hodgkin's disease: A 20-year follow-up study. J Clin Oncol 1994, 12: 312-325.
• Moser, E.C. et al. Late non-neoplastic complications in aggressive non-Hodgkin’s lymphoma patients across four randomized EORTC-trials. Clin. Lymphoma 2005; 6:122-130.
• Moser, E.C., Noordijk, E.M., Van Leeuwen, F.E., Le Cessie, S., Baars, J.W., Thomas, J. et al. Long-term risk of cardiovascular disease after treatment for aggressive non-Hodgkin lymphoma. Blood 2006; 107:2912-2919.
• Noordijk, E.M. en J.C. Kluin-Nelemans. De behandeling van de ziekte van Hodgkin: winst- en verliesrekening. Ned T Geneesk 1990, 134: 2434-2325.