| Cytostaticum | Bijwerkingen | Maatregelen |
|---|---|---|
| Alemtuzumab (= Mabcampath, anti-CD52) NB niet meer op lijst dure geneesmiddelen | Na s.c. inj. pijn en roodheid op injectieplaats (kan grote plek worden!), verdwijnt na 1-2 weken. Na i.v. inj. rigor, koorts, hypotensie, hoofdpijn, misselijkheid. Sterke stoornis T cel immuniteit; veel CMV reactivatie; na stoppen kans op EBV reactivatie; pancytopenie, velerlei infecties. | PCP en herpesvirus profylaxe (tijdens en tot minimaal 2 maanden na behandeling; bij voorkeur op geleide CD4 count (>200 x 106/l)). Bloedproducten bestralen! |
| Amsacrine | Beenmergdepressie, misselijkheid, mucositis, alopecia, leverenzymen verhoogd (40%), convulsies, hoofdpijn, duizelig, neuropathie, cardiotoxisch bij hypokaliemie, hemorragische cystitis. | Aanpassen bij leverfunctiestoornissen, cave hypokaliemie. |
| Arsenicum trioxide | Paresthesie, dyspnoea, pleurapijn. Botpijn, vermoeidheid, koorts, hypokaliemie, hypomagnesiemie, hyperglycemie, verlenging QT interval. | Cave co-medicatie die ook QT verlenging geeft. ECG, glucose en elektrolytcontrole. Bij symptomen die lijken op ATRA syndroom: dexamethason 2 dd 10 mg tot klachten over zijn. |
| Asparaginase | Allergische reacties, vooral bij herhaling, vermindering synthese stollingsfactoren (fibrinogeen, V, VIII, AT), leverfunctiestoornissen, cerebrale stoornissen (verward, depressie, coma), koorts, rillingen, pancreatitis, hyperglycemie. | Bij elke toediening adrenaline voor i.v. klaarleggen; controle glucose, amylase en stolling, bij herhaalde toediening eerst proefdosis met 10 IE in 0.1 ml intracutaan. Niet combineren met imatinib (verhoogd risico trombose). |
| ATRA/Tretinoine (Vesanoid) | ATRA syndroom, droge huid/mond, hoofdpijn en andere cerebrale verschijnselen, botpijn, transaminasenstijging, koorts, nierfunctiestoornisen, stijging triglyceriden, cholesterol. | Profylactisch 0.5 mg/kg prednison dag 1 t/m 15; bij ATRA syndroom 2 dd 10 mg Dexamethason tot klachten weg; controle lever-, nierfunctie, vetspectrum, stolling (PT, APTT, fibrinogeen, d-dimeer), bij bloedingsrisico tranexaminezuur 100 mg/kg/dag, als trombo’s <50 of coagulopathie dan trombo >30 houden. |
| 5-Azacitidine (Vidaza) 5-Azacitidine (Vidaza) | Misselijk, braken, diarree, pancytopenie. Roodheid bij sc injectieplaats | Profylactisch Ondansetron 8 mg po vooraf aan injectie (ZN in combinatie met Movicolon Eventueel warme pakkingen voor rode huidplekken op sc injectieplaats |
| Bleomycine | Koorts 2-6 uur na injectie, anorexie, flebitis, interstitiele pneumonie (tot 10%) met longfibrose; huid/slijmvliesafwijkingen (50%) met pijn, verdikking, pigmentaties (blijvend, pas op met krab-lesies), Raynaud fenomeen, blaren op drukpunten. | Hoeft NIET aangepast bij beenmergdepressie koorts: 4-5 mg dexamethason bij injectie of NSAID per os; longschade: cumulatief niet meer dan 400 USP-E (= mg) totaal; voorzichtig met O2 (narcose e.d.). N.B.: minder kans op pulm. tox. als bleo s.c. gegeven wordt (zelfde dosering als i.v.). |
| BCNU/Carmustine | Beenmergsuppressie na 3-6 weken, braken, milde leverfunctiestoornissen, nierfunctieverlies, pneumonitis. Bij cumulatieve dosis >1400 mg/m2 is er kans op (late, soms jaren later) longtoxiciteit. | Tijdens injectie kan brandende pijn gevoeld worden |
| Bortezomib (Velcade) | Moe, misselijkheid, braken, obstipatie of diarree, (blijvende) neuropathie, flu-like symptoms, beenmergdepressie. | Bij neuropathie, zie algoritme voor dosisaanpassing Bortezomib |
| Cisplatina | Beenmergdepressie, misselijkheid, nefrotoxiciteit, ototoxiciteit, neurotoxiciteit, epileptische insulten, hypocalciemie, hypomagnesiaemie, leverfunctiestoornissen, anafylactische reacties, salt loosing nefropathie. | Goede hydratie, urineproductie >150 ml/uur, magnesium suppletie cave: gelijktijdig gebruik van aminoglycosiden; voorzichtig met furosemide in glucose 5% snelle ontleding |
| Chloorambucil | Beenmergdepressie, verder weinig klachten; soms misselijkheid, braken, diarree, mondulceraties. Secundaire maligniteiten. | Bloedbeeldcontrole. |
| Cladribine/2-Chlorodeoxyadenosine | Beenmergdepressie, moeheid, erytheem, misselijkheid, hoofdpijn, 50% kans op neutropene koorts; tevens gestoorde T-celimmuniteit. | PCP en herpesvirus profylaxe op geleide CD4 count (tot >200x106/l) cave: allerg. huidreactie, met name wanneer cotrimoxazol gegeven wordt; bloedproducten bestralen! |
| Clofarabine | Beenmergdepressie, misselijkheid, haaruitval, leverfunctiestoornissen. | Wordt via de nieren uitgescheiden. Vermijd nephrotoxische co-medicatie tijdens toediening (eg, vancomycine, amphotericine B) en hepatotoxische co-medicatie tijdens toediening (eg, voriconazole, cyclosporine, etc) |
| Cyclofosfamide (Endoxan) Ifosfamide (Holoxan) | Beenmergdepressie; misselijkheid; alopecia; hemorragische cystitis; bij hoge doses: cardiotoxisch en interstitiële longfibrose. | Bij gestoorde nierfunctie dosis aanpassen; ruime alkalische diurese; mesna (Uromitexan) toedienen ter blaasbescherming. |
| MESNA blaasbescherming bij hoge doses cyclofosfamide of ifosfamide: zie betreffend protocol. Anders: op tijdstip 0 uur, +4 uur en +8 uur telkens 20% van de dosis Cyclofosfamide of Ifosfamide als Mesna i.v. | ||
| Cytarabine ARA-C (Cytosar) | Beenmergdepressie, misselijkheid, diarree, keratoconjunctivitis, exantheem, koorts, leverfunctiestoornissen, dyspnoe, longoedeem, gastro-intestinale ulceraties, necrotiserende colitis, cerebrale en cerebellaire dysfunctie, neuropathieën | Streptococcen-profylaxe, hypromellose of evt dexamethason oogdruppels, bij buikbeeld carentie; bij voorafgaande Ara-C toxiciteit corticosteroiden bijgeven (3 dagen 30 mg dd). Tijdens kuur pyridoxine 1 dd 250 mg dag 1 t/m 9. |
| Dacarbazine (DTIC) (Deticene) | Beenmergdepressie; griepsyndroom, alopecia, ernstige misselijkheid, braken, pijn bij injectie, leverfunctiestoornissen (incidenteel levernecrose). | Sterk emetogeen! in snellopend infuus spuiten vermindert pijn bij injectie; N.B. lichtgevoelige stof (opzuigen in een niet lichtdoorlatende injectiespuit of fles afplakken). |
| Dasatinib (Sprycel) | Beenmergdepressie; diarree (34%; ernstig: 4%), vochtretentie (20-25%, ernstig: 7%, met pleurale effusie, ascites, longoedeem en pericardiaal oedeem. Stijging transaminasen (5%-10%). Voorbijgaande hypocalciëmie (>50%). | X-thorax controle na start |
| Daunorubicine (Cerubidine) Doxorubicine (Adriamycine) Epirubicine Idarubicine (Zavedos) | Beenmergdepressie, cardiotoxiciteit, mucositis, alopecia, tromboflebitis, misselijkheid, rode verkleuring urine, koorts, diarree, 'flare up' van vroegere radiotherapie toxiciteit. | Ejectiefractie controle bij cumulatieve dosis adria (>400 mg/m2) dosis aanpassen bij leverfunctiestoornissen. |
| Depocyte (depot preparaat Cytarabine voor i.t. behandeling) | Aseptische meningitis. | Dag 1 t/m 5 dexamethason 2 dd 4 mg p.o. |
| Etoposide (Vepesid;VP16-213) | Beenmergdepressie, misselijkheid/braken, maag-darmstoornissen, stomatitis, perifere neuropathie, hypotensie tijdens te snelle toediening, inductie secundaire AML met 11q23 involvement. | Advies mbt aanpassing dosering aan leverfunctie variabel. Wel aanpassen aan albumine-concentratie. Biologische beschikbaarheid na orale toediening is slechts 50%. |
| Fludarabine (Fludara) | Misselijkheid, braken, moeheid, centrale en perifere CZS toxiciteit, gestoorde T-celimmuniteit, autoimmuun hemol. anemie | PCP en herpesvirus profylaxe, bloedproducten bestralen. Contra-indicatie: hemolyse. |
| Gemcitabine (Gemsar) | Beenmergdepressie, misselijkheid, braken, oedeem, ook pulmonaal, rash, dyspnoe na infuus (10%), incidenteel bronchospasme, hypotensie. | Lever- en nierfunctie controle nodig. Niet combineren met bleomycine (longtoxiciteit!). |
| Hydroxy-urea (Hydrea) | Beenmergdepressie, huid- en slijmvliesulcera, maag-darmklachten; zelden drug fever. | Slechte resorptie, bij voorkeur in meerdere doses over de dag toedienen. |
| Imatinib-mesylate (Glivec®) | Beenmergdepressie, misselijkheid, krampen, artralgieen, huidafwijkingen, oedeem (periorbitaal en/of gegeneraliseerd), leverfunctiestoornissen, hypofosfatemie | Therapie niet onderbreken bij beenmergdepressie. Bij hypothyroidie, dosering Thyrax met 50% verhogen, en na 2 weken zonodig verder aanpassen. Niet combineren met Asparaginase (trombose risico). |
| Interferon-alfa 2b/2a (Intron-A, Roferon, PEG-Intron/Pegasys) | Beenmergdepressie, griepachtige verschijnselen, koorts, misselijkheid, diarree, chronisch moe, leverfunctiestoornissen, cardiotoxiciteit, neurotoxiciteit, depressie met suicidegevaar | Contra-indicatie: psychiatrische voorgeschiedenis; de bijwerkingen van PEG-Intron en Pegasys zijn identiek aan de reguliere preparaten. |
| Lenalidomide (Revlimid) | Neutropenie, vermoeidheid, obstipatie, diarree, spierkrampen, teratogeen. In combinatie met dexamethason trombose | Antistolling toevoegen bij combinatie met dexamethason. Anticonceptie vereist (vrouwelijke patiënten). |
| Lomustine (CCNU, Lucostin, Cecenu) | Beenmergdepressie, m.n. late trombocytopenie, misselijkheid | frequentie niet hoger dan 1x per 6-8 weken |
| Melfalan (Alkeran) | Beenmergdepressie, misselijkheid, diarree, stomatitis, longfibrose, rashes. | Bij bolusinjectie ijsblokjes in de mond ter vermindering ernst stomatitis; bij gelijktijdig gebruik ciclosporine verslechtering nierfunctie. |
| 6-Mercaptopurine (Purinethol) | Beenmergdepressie, leverfunctiestoornissen, anorexie, misselijkheid; zelden: drug fever. | Bij gelijktijdig gebruik van allopurinol, dosering 6-MP met 70% reduceren! Bij voorkeur voor de nacht innemen. |
| Methotrexaat (Ledertrexate, MTX) | Beenmergdepressie, hepatotoxiciteit, stomatitis, huidafwijkingen, nefrotoxiciteit, interstitiële longafwijkingen, maag/darmklachten. Na i.t. toediening: zelden chemische arachnoiditis, leuko-encefalopathie, convulsies. Passeert bloed-hersenbarrière bij hoge dosis. Bij voorkeur niet combineren met radiotherapie op de schedel. Risico op late encephalopathie. | Bij hoge dosis urine alkaliseren en goede hydratie rescue met folinezuur, evt. op geleide spiegels. Niet bij ascites of pleuravocht ivm laat vrijkomen van MTX en cumulatief late hoge spiegels. Bij gestoorde nierfunctie geen MTX geven! |
| Folinezuur rescue bij MTX: zie betreffend protocol. Anders: vanaf uiterlijk 24 uur na staken MTX beginnen met Ledervorin (Leucovorin, Rescuevorin). Totaal dosis is 10-20% van de totaal dosis MTX, en wordt precies elke 6 uur gegeven, verdeeld over 8 porties. Na 8x6 uur verder MTX spiegels controleren en evt. folinezuur continueren. Indien toch mucositis: spoelen met vloeibaar folinezuur. | ||
| Mitoxantrone (Novantrone) | Beenmergdepressie, cardiotoxiciteit (vooral bij voorafgaand gebruik doxorubicine), groene urine, misselijkheid, braken; zie verder doxorubicine. | Kan met geen enkel ander geneesmiddel worden gecombineerd, ook niet via venflon. De maximale dosis is 140 mg/m2 (up to date) |
| Nilotinib (Tasigna) | Beenmergdepressie (reversibel), huiduitslag, jeuk, misselijkheid, diarree of obstipatie, vermoeidheid, verlaagd fosfaat, verhoogd lipase. | CYP3A4 remmers en inducers geven interactie. Grapefruitsap bij inname vermijden. |
| Ofatumumab | Allergische of hypotensieve reactie tijdens infuus. Voor het overige zie rituximab. | |
| Pentostatine (deoxycoformycin, Nipent) | Beenmergdepressie, moe, asthenie, allergische huidreacties vooral in combinatie met cotrimoxazol, leverfunctiestoornissen, stoornissen in T-celimmuniteit. | PCP en herpesvirus profylaxe op geleide CD4 count (tot >200x106/l) bloedproducten bestralen. |
| Procarbazine (Natulan) | Beenmergdepressie, anorexie en misselijkheid | Alcoholverbod (antabuseffect); niet combineren met tricyclische antidepressiva. |
| Rituximab (Mabthera, anti-CD20) | Bij > 50% tijdens 1e infusie gedurende eerste 2 uur koorts, rigor, hypotensie, bronchospasmen. tumor lysis syndroom. angio-oedeem. | Prednison, paracetamol, tavegil. Terughoudenheid bij hoge tumorload of groot aantal (>10x109/l) circulerende maligne cellen ivm tumorlysis en anafylactoïde reactie, of aanpassen inloopsnelheid. |
| Thalidomide | Neurotoxiciteit, ernstige obstipatie, depressie. In combinatie met dexamethason verhoogde kans op trombose en longembolieën. | Zn profylactisch laxantia. Voor de nacht innnemen. In combinatie met dexamethason trombose-profylaxe (fraxiparine). |
| Teniposide (Vumon, VM26) | Beenmergdepressie, alopecia, hypotensie bij te snelle toediening, toxiciteit tr. digestivus, anafylactoïde reacties door Cremophor EL (oplosmiddel). | |
| Vinblastine (Velbe) | Beenmergdepressie, alopecia, ileus/obstipatie, neurotoxiciteit. | Laxeren, aanpassen bij leverfunctiestoornissen bij gelijktijdige toediening van mitomycine kan ernstige hypotensie ontstaan. |
| Vincristine (Oncovin) | Neurotoxiciteit vooral perifeer, ileus/obstipatie alopecia | Laxeren, aanpassen bij leverfunctiestoornissen. |
